Tarihte Bugün - 12 Şubat

Troçki İstanbul’a geldi

Lenin’in 1924’te ölümünün ardından Stalin’le girdiği iktidar kavgasını kaybeden Leo Troçki, önce parti içinde izole edilerek Kazakistan’a sürüldü, ardından da 12 Şubat 1929’da politik göçmen olarak Türkiye’ye geldi. İstanbul’da Büyükada’ya yerleşen Troçki, 1932 yılına kadar kızı ve torunuyla birlikte burada yaşadı. Ancak 20 Şubat 1932’de Sovyet hükümeti tarafından vatandaşlıktan çıkarılınca politik göçmen statüsü tehlikeye girdi.

Türk hükümetinin güvenliğini sağlamaya devam etmesine rağmen, Türkiye-Rusya ilişkilerinin gelişmesi ve Başbakan İsmet İnönü’nün 25 Nisan 1932’de Sovyetler Birliği’ni ziyaret etmesi, Troçki’yi tedirgin etti. Bunun üzerine 1933 başında Fransa’ya, oradan Norveç’e ve 1937 yılında Meksika’ya gitti. Orada, Stalinci ajan Ramon Mercader tarafından öldürüldü.

Troçki’nin Büyükada yılları yazma açısından çok verimli geçti. Sürekli Devrim, Stalin Grubunun Hatası, Rus Devrimi Tarihi, Çin Devrimi’nin Sorunları ve Hayatım gibi eserleri burada şekillendi. Troçki bir de tekne almıştı. Boş zamanlarının çoğunu Rum balıkçı Haralambos ile birlikte balık tutarak geçiriyordu. Kaldığı Arap İzzet Paşa Yalısı yanınca bir süre Moda’ya yerleşmiş, fakat Büyükada’ya duyduğu özlem nedeniyle daha sonra yeniden Büyükada’da Yanaros Köşkü’ne taşınmıştır.