Tarihte Bugün - 13 Şubat

Şeyh Said İsyanı başladı

Cumhuriyetin ilk yıllarında Türkiye’de inkılap hareketini hedef alan birçok ayaklanma baş gösterdi. Bunlar arasında en önemlilerinden biri de, 13 Şubat 1925’te Genç ilçesine bağlı Piran’da baş gösteren Şeyh Said İsyanı’ydı.

Cumhuriyetin temel niteliklerine karşı başlatılmış dini ve etnik kökenli bir ayaklanma olan Şeyh Said İsyanı, hem yaygınlığı hem de oluşturduğu tehlike bakımından yeni yönetimin karşılaştığı en büyük tehditlerden bir tanesiydi. Bingöl civarında patlak veren bu isyan kısa sürede genişleyerek 15 bin kişilik bir güce ulaştı. Maden, Siverek, Ergani ve Varto isyancıların eline geçerken, Mart başında Şeyh Said’in emrindeki 10 bin kişilik kuvvet Diyarbakır’ı kuşattı.

Ayaklanmanın ardından bir hükümet değişikliği gerçekleşti. Fethi Okyar yerine başbakanlığa getirilen İsmet Paşa, isyanın patlak verdiği Doğu bölgelerinde sıkıyönetim ilan ederek olağanüstü önlemler aldı. Ordu birliklerinin planlı hareketiyle elebaşları yakalandı. Şeyh Said de 15 Nisan’da Varto yakınlarında ele geçirildi. Şeyh Said İsyanı’nın bastırılması, Cumhuriyet yönetiminin Doğu’da denetimi sağlaması bakımından önemli bir dönüm noktası oldu.