|
HAYATI Türkiye Cumhuriyetinin ilk başbakanı, ikinci cumhurbaşkanı, asker, devlet
adamı... 24 Eylül 1884'te İzmir'de doğdu.Sivas Askeri Rüştiyesinden (ilköğretim)
sonra Topçu Harbiyesine girdi. Harbiye (1903) ve Harp Akademisinden (1906)
birincilikle mezun oldu.Osmanlı İmparatorluğu ordusunda çeşitli görevler
üstlendi, Trakya, Yemen, Doğu ve Suriye cephelerinde bulundu. Bu yıllarda
II. Ordu komutanı Mustafa Kemal'le birlikte çalıştı, aralarında derin
bir dostluk doğdu. Onun çağrısı üzerine Ocak 1920'de Ankara'ya giderek
Milli Mücadeleye katıldı.Edirne Milletvekili seçildi. Genelkurmay Başkanı
oldu ve Batı Cephesi komutanlığına getirildi. Düzenli ordunun kurulmasında
önemli katkıları oldu. Birinci ve İkinci İnönü Savaşlarını kazandı (1921).
Generalliğe yükseldi ve İsmet Paşa olarak anılmaya başlandı. Sakarya ve
Başkumandanlık Meydan savaşlarında etkili oldu. Mudanya Ateşkesini imzaladı
(1922). Daha sonra Lozan'da baş delege olarak barış görüşmelerini yürüttü
(1923). İlk cumhuriyet hükümetini kurdu (30 Ekim 1923).Kısa bir dönem
dışında Eylül 1937'ye kadar başbakanlık yaptı. Atatürk'ün ölümünden sonra
Meclis tarafından oy birliği ile cumhurbaşkanı seçildi (11 Kasım 1938).
Türkiye'yi İkinci Dünya Savaşından uzak tutmayı başardı. Çok partili demokratik
düzene geçişi sağladı (14 Mayıs 1950).Muhalefet lideri olarak demokrasi
mücadelesini yürüttü (1950-1960). Yeniden başbakanlığa gelerek, koalisyon
hükümetleri kurdu. Malatya Milletvekili ve tabii senatör olarak TBMM'ne
devam etti. 25 Aralık 1973'de Ankara'da öldü ve hükümet kararıyla Anıtkabir'e
defnedildi. 1916 yılında evlendiği Mevhibe Hanım'la örnek bir evlilik
sürdürdüler ve biri Kurtuluş Savaşında ölen dört çocukları oldu, İzzet(1919-1921),
Ömer(1924), Erdal(1926) ve Özden(1930).
|